على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1532
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و تاريك . و گرگ . و سنگخوار نر . و مدهوش عقل رفتهء از عشق . و نام مردى . دلهمس ( dalahmas ) ا . ع . مرد دلير دوربين . و شير بيشه . و امر دور و غير واضح . و شب سخت تاريك . و مرد چابك ستبر . دلى ( dal ) ع . ج . دلو . و ج . دلاة . دلى ( deli ) ص . پ . منسوب و متعلق بدل و قلبى . دلى ( deli ) و ( delli ) ا . پ . شهر دهلى هندوستان . دلى ( doll ) ا . ع . راه روشن . دلى ( dolliyy ) ع . ج . دلو . دلية ( dolayyat ) ا . ع . دول كوچك . دليث ( dalis ) م . ع . دلث دليثا ( از باب ضرب ) : نزديك نهاد گام خود را در رفتار . دليده ( dalide ) ا . پ . غلهء خرد شده و بلغور شده . دلير ( delir ) ا و ص . پ . دلاور و شجاع و بهادر و بىباك و گستاخ و بىترس . و دلير گردانيدن : شجاع و دلاور كردن . و دعوا كردن . و متهم ساختن . و ملزم نمودن . دليرافكن ( dalir - afkan ) ص . پ . هلاك كنندهء شجاعان و دليران . دليرانه ( delir ne ) ص و م ف . پ . منسوب بدلير . و مردانه و گستاخانه و بطور شجاعت و دلاورى . دليرى ( deliri ) ا . پ . جرئت و شجاعت و مردانگى . و دليرى كردن : شجاعت كردن و جرئت نمودن و مردانگى كردن . دليص ( dalis ) ا و ص . ع . نرم تابان و درخشان . و رونق و تابدارى طلا . و درع دليص : زره تابان . دليظ ( daliz ) ا . ع . رانده از درگاه ملوك و سلاطين . دليع ( dali ' ) ا . ع . راه فراخ و وسيع . دليف ( dalif ) ا . ع . رفتار پير . دليف ( dalif ) م . ع . دلف دلفا و دلفا و دليفا و دلفانا . مر . دلف و دلف . دليك ( dalik ) ا . پ . تخم گل سورى . دليك ( dalik ) ا . ع . خاكى كه باد آن را برده و بيخته باشد . و گياهى . و مرد آزموده كار . ج : دلك . و بار گل سرخ كه سپس گل مىآيد و شيرين است و بخرماى تر ماند و اهل شام صرم الديك گويند . و ورد كوهى كه بغورهء خرماند در كلانى و سرخى و بخرماى تر در شيرينى و مردم يمن يكديگر را هديه مىدهند . و طعامى از مسكه و شير و يا از مسكه و خرما . دليل ( dalil ) ا . ع . هادى و راهنما . و راه و طريق . ج : ادلة و ادلاء . و برهان و حجة . و بول . و از اعلام است . دليل ( dalil ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جهة و سبب . و برهان و حجت و بينه و فرنود و نخشه . و راهبر و راهنما و مرشد و هادى . و دلالت . و هر چيز كه از دانستن وى لازم آيد دانستن چيز ديگر . و دليل برهانى : بينه و حجت واضح كه مدعى را ملزم كند . و دليل ترسى : برهان ترسى كه بدان ثابت مىكنند متناهى بودن ابعاد را و باطل مىنمايند عدم تناهى آن ابعاد را و چون در اين برهان شكلى مانند سپر رسم مىكنند آن را دليل ترسى گفتهاند . و دليل راه : راهبر كه كركز و كركوز نيز گويند . و دليل روشن : برهان و حجت واضح . و دليل قاطع : برهانى كه مدعى را ملزم كند و قطع گفتگو نمايد . و دليل گرفتن : راهبر و راهنما بدست آوردن . و نتيجه گرفتن و نتيجه حاصل كردن . دليلى ( dalili ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - قياسى . و منسوب بدليل و بينه . دليلى ( dellil ) ا . ع . دلالت و راهنمائى . و علم راهنمائى بطور راست و درست . و رسوخ در آن علم . و راه راست و روشن . و دليل و هادى راه . دليمزان ( dolaymez n ) ا . ع . نوجوان فربه با حماقت . دم ( dam ) ا . پ . نفس و هوائى كه بواسطهء حركات تنفس در شش داخل شده و از آن خارج مىگردد . و هوا . و پناد . و باد . و جان و روان . و زندگى . و بو و شم و شامه . و دود . و بخار و بخار تنور . و دهان كورهء گرمابه . و آلتى انبان مانند كه بدان در كوزهء زرگرى و آهنگرى و جز آن مىدمند . و طبخ با حرارتى پستتر از حرارت جوش . و گرم و تابدار و آتشى . و مشتاق . و كبر و غرور و نخوت . و هوا و هوس . و فريب و خدعه و افسون . و خوشى و شادمانى و خرمى و خرسندى و فرح و انبساط . و مشاركت در صدا و آواز . و آه و زارى و ناله . و بانگ و فرياد و هاى و واى . و وقت و زمان و هنگام . و موسم و فصل . و ساعت . و لمجه و لحظه . و وزن شعر . و جرعهء آب و جز آن . و كنار و طرف . و كنار برنده از شمشير و كارد و جز آن . و نوك نيزه و پيكان و جز آن . و استخوان ماهى . و نمايش . و زاغچه . و كلاغ . و دهان . و دم آب : آب كم و جرعهء آب . و دم بستن : خاموش شدن . و دم تسليم : خاموشى . و تفويض . و رضا طلبى و فرمانبردارى . و هنگام مردن . و دم خرم : روز شادى و عيش و عشرت . و دم خوردن : فريفته شدن و فريب خوردن . و نفس راست كردن .